Uzay Kafes Örtü Sistemleri

Uzay kafes örtü sistemleri, basit basınç ve çekmeye çalışan doğrusal çubuk öğeler yardımıyla sisteme gelen yükleri değişik doğrultularda yayarak zemine aktaran çağdaş bir örtü strüktürüdür. Bu tür örtü strüktürleri ile, büyük açıklıklı yapıların rasyonel ve ekonomik bir şekilde örtülmeleri sağlanmaktadır. Spor salonları, endüstri yapılan, oditoryumlar ve her tür hangar yapıları kolaylıkla bu sistemle örtülebilmektedir. Çeşitli dünya fuarlarındaki yapıların ana strüktürleri bu sistemlerle oluşturulmaktadır, Sistemin sağladığı esneklik sayesinde mimari form ile taşıyıcı sistemin formu birbiri ile uyumlu hale getirilebilmekte, böylece çok değişik uygulamalar ortaya çıkmaktadır. Sistemin diğer önemli bir özelliği de, montaj kolaylığına sahip olmasıdır. Sistem, yerde monte edilip yukarı kaldırılarak mesnetlere oturtulabileceği gibi, montaj işleri yukarıda da yapılabilmektedir. Nitekim, 2000 m2′llk bir uzay kafes örtü strüktürünün montaj süresi yaklaşık 5 gündür. Bu sistemler sayesinde mekanlar çok ekonomik, gerektiğinde sökülebilir şekilde kurulabileceği gibi, mimari yönde geniş biçimsel olanaklar da sağlarlar.

Uzay kafes örtü strüktürleri başlıca: Çubuklardan, Düğüm noktası elemanlarından, Örtü malzemesinden oluşurlar.

Bu iki ana öğeden oluşan sistem, mesnet ve temel yardımıyla yükünü zemine iletir. Sistemin üç boyutlu olması, malzemeden büyük verim almayı ve ekonomikliği sağlamaktadır. Uzay kafes sistemler biçim olarak oldukça geniş olanaklar verirler. Düzlem nitelikli örtü strüktürleri dışında tonoz ve kubbe biçimli örtüler de yapılabilmektedir. Sistem, istendiğinde açık bırakılabileceği gibi, çatı örtüsü ya da tavan kaplaması gibi elemanlarla kapatılabilmekte dir. Sistem, kafes aralarından değişik tesisat donatımının geçilmesine de olanak vermektedir. Sistemin hafifliği özellikle çatıda ve temelde kendini göstermektedir. Ancak, çubukların birleştiği düğüm noktası elemanları yüksek nitelikli malzemeden olmak zorundadır. Ülkemizde uzay kafes sistemlerin uygulanması oldukça yaygın bir nicelik göstermektedir. Bir uzay kafes strüktür sistemi, daima ilk düğüm noktasını temel ile aynı düz em içinde bulunmayan en az üç çubukla bağlamak ve bundan sonra her ilave düğüm noktasını da yine aynı düz em içinde bulunmayan üç çubuk yardımıyla bağlamak suretiyle kurulabilir. İlk düğüm noktasından sonraki herhangi bir düğün noktasını da mevcut yapıya bağla-yan bu üç çubuk, temele veya daha önce oluşturulan düğüm noktalarına bağlanabilir. Bu bağlama işlemi sürdürülürse, düğüm noktaları ve bunları birbirine bağlayan çubuklardan oluşan bir yüzey üretilmektedir. Bu açıklamadan anlaşıldığı gibi, uzay kafes sistemlerle çubuklar ve düğüm noktaları sistemin ana öğelerini oluşturmaktadır. Çubuklar, çelik ve alüminyum alaşımlardan üretilen doğrusal konstrüksiyon elemanlarıdır. Boru, “T”, t, “L” ve “U” profiller şeklinde kullanılan çubuklar, korozyona uğrama riski nedeniyle galvanize edilerek kullanılmalıdırlar. Ancak, çelik çubukların galvanize edilmesinin pahalı bir sistem olması nedeniyle alümin-yum alaşımlardan yapılmış çubuklar tercih edilir. Çubuklar, uzay kafes siste içinde değişik şekilde adlandırılırlar. Bu sistemde üst başlık basınca, alt başlık ise çekmeye çalışacak şekilde düzenleme yapılır. Dikme ve diyagonaller ise basınca ya da çekmeye çalıştırılırlar. Düğüm noktası, uzay kafes sistemin diğer bir önemli öğesidir. Doğrusal çubukların birleşme noktalarına düğüm noktası denir. Düğüm noktası, değişik patentlerle farklı şekillerde çözülmüştür ve sistemin en kritik noktasını oluşturmaktadır. Birden fazla sayıda çubuğun bağlantı noktası olarak değişik açılar ve doğrultularda çubukların birleştirilmesi düğüm noktası ile sağlanmaktadır. Bu nedenle düğüm noktasını oluşturan eleman gerek malzeme ve gerekse değişik doğrultularda bağlantı yapabilmek yönünden, üzerinde çok çalışılan bir elemandır. Ülkemizde de bazı patentlerle düğüm noktası elemanı üretimi yapılmaktadır, Çubukların düğüm noktasına bağlantısı cıvata-somun, kaynak, perçin ile yapılabildiği gibi, “vero” firmasının ürettiği diş açılmış ve çubukların takılıp sökülebildiği düğüm noktası elemanları da vardır. Bu tür düğüm noktaları 24 yüzlü (rhombicuboc-tahedron) olarak tasarlanmış ve hemen her doğrultuda bağlantı olanağı sağlanmıştır. Uzay kafes strüktürlerde sistem destek duvarlarına, kolonlara, ya da tekil betonarme temellere ankre edilerek oturtulabilir. Uzay kafes sistemin oturtulabileceği betonarme temeller, sistemin biçim ve büyüklüğüne göre tasarlanır ve düzenlenir. Zemine uygun şekilde tespit edilmiş kolonlara da uzay kafes sistemler oturtulabilir. Uzay kafes sistemlerle sistemin montajı yerde yapılıp daha sonra sistem kalanlar üzerine kaldırılarak tespit edilebilir.

Bir Cevap Yazın