Genleştirilmiş polistren (EPS)

Polistren sert köpük, yapay organik bir ısı yalıtım malzemesi olup, ilk kez 1952 yılında Alman BASF firması tarafından üretilmiş ve ‘Styropor’ adı altında dünyaya yayılmıştır. Zamanla Shell, Höchst, CdF Chemie gibi diğer firmalar tarafından da üretilerek değişik marka adları almasına karşılık Türkiye’deki adı Styropor olarak kalmıştır. .

Styropor termo-plastik bir malzemedir. Ülkemizde ilk olarak 1960’lı yılların başında soğuk hava depoları ile ticari buzdolabı üreticilerinin ihtiyacını karşılamak üzere üretilmeye başlanmış ve çok uzun yıllar ( 1986’ya kadar) kullanılmıştır.

Diğer ülkelerde başlangıcından itibaren inşaatlarda da kullanılan bu malzeme, Türkiye’de ancak 1986’dan sonra inşaatlara girebilmiştir. Bugün diğer ülkelerde olsun, Türkiye’de olsun inşaatlarda en çok kullanılan yalıtım malzemelerinin öncülerindendir. Bunun nedeni, her türlü ısı yalıtım malzemesinin en ucuzu oluşu ve sahip olduğu teknik özelliklerdir..

EPS (Expandable Polistren) mamülleri beyaz renkte olup beyaz renkli levhalar halindedir. Levha boyutları 500×1000 olabileceği gibi daha büyük ölçülerde de üretilmektedirler. günümüzde piyasada çeşitli tür Styropor grupları mevcuttur. Her bir grupta bulunan tipler tane büyüklüğü, işlenme özellikleri ve kullanma maksatlarına göre değişiklik gösterir. Bunlar;
- Styropor P : Standart köpük maddesi için,
- Styropor F : Zor alev alan köpük maddesi için,
- Styropor H : Doymuş karbonhidratlara dayanıklı köpük maddesi için,
- Styropor G : Renkli köpük maddesi elde etmek için,

EPS ’nin başlıca tercih edilme nedenleri şunlardır;

- Yüksek ısı yalıtımı sağlar. (klab=0,030, khesap=0,058 W /mK)
- En ekonomik yalıtım malzemesidir.
- Üstün teknik özelliklere sahiptir.
- Basınca çok dayanıklıdır. Yoğunluk arttıkça basınç dayanımı artar.
- Kapalı gözenekli olduğu için pratik olarak ıslanmaz, yalıtımı sürekli yapar.
Kapiler ve higroskopik değildir.
- Kalınlığı zamanla incelmez, sabit kalır.
- Çevre dostu mantolama malzemeleridir. İçinde ozon tabakasına zarar verici CFC
(kloroflorokarbon) yoktur. Geri dönüşümlü (Recycle) bir malzeme olup, üretim
sonrası çevreyi kirletecek atık çıkarmaz.
- Sonsuz ömürlüdür. Bina durdukça yalıtım görevine devam eder.
- Çok hafiftir, kolay taşınır, kolay uygulanır.
- Buhar geçirimsizliği yüksektir. Yoğunluk arttıkça buhar geçirimsizliği de artar.

EPS’lerin diğer bir özelliği de imalinde kullanılan şişirici gazın (pentan) ozon tabaksına zarar vermez, iklim değişikliğine neden olmaz. EPS üretiminde şişirici gaz olarak kullanılan pentanın hava ile yer değiştirme hızı yüksektir. Üretimi takiben birkaç gün içerisinde ısı iletkenliği sabit değere ulaşır ve zamanla kötüleşmez. EPS’ler esnek hale getirilerek ses yalıtımında da kullanılır.

Styroporlar mükemmel ısı yalıtımı özelliğini m3 başına düşen 3-6 milyar olan küçük kapalı gözeneklere borçludur. Malzemenin % 98’i havadır. Bu nedenle çok hafif malzemelerdir. Yoğunlukları 10-30 kg/m3 arasında değişir. Ancak istenirse yoğunluk 60 kg/m3’lük değerlere çıkarılabilir. Yapı sektöründe genellikle 13-20 kg/m3 yoğunluğa sahip olanları kullanılır. Yoğunluğun artmasıyla basınç dayanımı, buhar geçirimsizliği ve fiyatı da artar. EPS’lerin en önemli özelliği ısıl iletkenliklerinin düşük olmasıdır. EPS’ler için ortalama ısı iletim katsayısı 0,035 W/mK ‘dir.

Kimyasal maddelere duyarlılık bakımından ise EPS’ler, genel olarak tüm yapı malzemeleri ile kolayca bağdaşır. Ancak bazı çözücü maddelerle ( tiner vb.) asitlere karşı dayanıksızdır. Mikroorganizmalar için bir besin maddesi değildir. Küflenmez,çürümez, kokmaz. Aşırı şartlar altındaki şiddetli kirlenmelerde mikroorganizmalar yuvalanabilir. Ancak EPS burada sadece bir taşıyıcı olarak kalır ve biyolojik olayın dışındadır.

EPS’ler suya karşı duyarlılık bakımından ele alındığında; malzeme kapalı gözenekli olduğundan ve küreciklerin çeperleri suyu geçirmediğinden genel olarak suyu alma yüzdesi oldukça düşüktür. Ancak üretim sırasında küreciklerin birbirine iyi yapışmaması halinde ve bloktan levha kesilirken levha yüzeyinde kalan kesilmiş yarım küreler içerisinde ve arasında su kalabilir.

Yoğunluk arttıkça küreler birbirine daha sıkı yapışacağından su alma oranı gittikçe azalır. Bir yıl süreyle tamamen su içerisine batırılmış EPS’nin (ki inşaatta böyle bir durum düşünülemez) hacimsel su alma yüzdeleri Grafik 2.3 ’de verilmiştir. Verilen bu özelliklerinin dışında malzeme kapiler ve higroskopik değildir. EPS yanıcı bir malzemedir. Ancak içine özel maddeler karıştırarak zor alev alıcı veya kendi kendilerine sönen tiplerini de elde etmek mümkündür. En çok 80-85 0C’ye kadar kullanılabilir. Kullanım sıcaklığı aralığı olarak –180 ile +100 0C değerleri verilebilir. EPS’nin kullanıldığı bir yerde bir süre sonra kendi kendine yok olduğu şeklinde gerçeğe uymayan bir inanış vardır. Aslında EPS doğru yerde ve doğru yoğunlukta, kusursuz işçilikle uygulanırsa kendi kendine yok olması gibi bir durum bahis konusu olmaz. EPS termo-plastik bir malzeme olması sebebiyle tüm plastik maddeler gibi belirli bir sıcaklıktan sonra (85 0C) yumuşamaya başlar. Bu yumuşama olayı düşük yoğunluklarda ( basınca dayanıksız veya az dayanıklı) daha belirgindir. Basınç altında kullanılmaması gereken en düşük yoğunluk olan 10 kg/m3’lük malzeme teras gibi yüksek sıcaklıklara maruz kalan yerlerde kullanılırsa doğal olarak basıncın da etkisi ile yumuşar ve kalınlık kaybeder. Bu tür yerlerde yüksek yoğunlukta (20-30 kg/m3), basınca dayanımı fazla olan EPS kullanılırsa ne yumuşama ne de kalınlık kaybı meydana gelir. Genleştirilmiş polistren tüm modern yalıtım malzemelerinin arasında fiyat yönünden en ucuz olanıdır. Yoğunluk oranı azaldıkça ucuzluk oranı da artmaktadır. Prensip olarak basınç gelmeyen yerlerde daha düşük yoğunluklu EPS kullanılabilirken, basınç gelen yerlerde yüksek yoğunluklu olanları kullanılmaktadır. Yalıtım malzemelerinin yalıtım fiyatlarını karşılaştırabilmek için, malzemelerin λhesap değerlerine göre bulunacak eş değer kalınlıklar dikkate alınmalıdır.

EPS’nin kullanım yerleri,

- Soğuk hava depoları
- Ticari buzdolapları
- Soğutma sistemli araçlar
- Dilatasyon fugaları
- Prefabrik beton elemanlar
- Teras çatılar
- İki duvar arası, dış ve iç duvarlar.

Kaynak : https://www.guneyyapiizolasyon.com.tr/sayfalar.3989.eps-isi-yalitim-levhalari

Bir Cevap Yazın